Giải mã khoảng cách an ninh mạng: Vì sao chỉ 9% doanh nghiệp Việt đạt mức phòng thủ kiên cường?
Dù chỉ số an toàn thông tin trung bình của Việt Nam nhỉnh hơn mặt bằng chung của thế giới, thực tế vận hành lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác: phần lớn tổ chức vẫn đang loay hoay trước các mối đe dọa kỹ thuật số ngày càng tinh vi.
Báo cáo Relentless Defense 2026 do Cisco thực hiện trên 8.000 chuyên gia bảo mật tại 30 thị trường đã chỉ ra một khoảng cách đáng chú ý: Việt Nam đạt 65/100 điểm về an ninh mạng (cao hơn mức 64/100 của toàn cầu), nhưng vỏn vẹn 9% tổ chức trong nước đủ tiêu chuẩn đứng vào hàng ngũ "Ứng phó Kiên cường" (Relentless Defenders) - nhóm có năng lực bảo vệ toàn diện, phản ứng thần tốc và hóa giải tốt các trở ngại trong vận hành.
Rào cản lớn nhất: Khi bảo mật chưa nói cùng ngôn ngữ với kinh doanh
Thực tế khảo sát cho thấy trở ngại hàng đầu kìm chân các đơn vị không nằm ở năng lực kỹ thuật thuần túy, mà xuất phát từ sự thiếu nhịp nhàng trong quy trình phối hợp nội bộ.
Việt Nam có một điểm sáng lớn khi 80% tổ chức đã thiết lập việc chia sẻ dữ liệu và công cụ giữa bộ phận công nghệ thông tin (CNTT) và đội ngũ bảo mật - gần gấp đôi tỷ lệ 41% của thế giới. Tuy vậy, tiếng nói của an toàn thông tin khi chuyển tiếp lên bàn nghị sự của ban lãnh đạo lại gặp lực cản rõ rệt:
51% đơn vị gặp khó khăn trong việc quy đổi các thông số kỹ thuật an ninh mạng sang bài toán kinh tế cụ thể để hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định.
35% ghi nhận các báo cáo an toàn thông tin quá nặng thuật ngữ kỹ thuật chuyên sâu và thiếu đi những thang đo hiệu quả rõ ràng, nhất quán.
45% chuyên gia bảo mật phải tiêu tốn thời gian cho việc gom nhặt, đối soát dữ liệu qua lại giữa các hệ thống riêng lẻ, thay vì tập trung xử lý các mối đe dọa thực tế đang diễn ra.
Ông Nguyễn Như Dũng, Tổng Giám đốc Cisco Việt Nam, Campuchia và Lào, nhận định rằng khi các đòn tấn công mạng ngày càng được tự động hóa và hỗ trợ bởi AI, sự linh hoạt trong khâu vận hành mới là yếu tố quyết định tốc độ phản ứng, thay vì chỉ dựa vào công nghệ. Do đó, an toàn thông tin cần được xem như một phần tự nhiên trong quy trình hoạt động thường nhật của doanh nghiệp, thay vì chỉ là nghĩa vụ đáp ứng cho đủ điều kiện tuân thủ.
Nghịch lý trong bài toán ứng dụng trí tuệ nhân tạo
Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều chuyển biến tích cực, nhưng mức độ khai thác công nghệ này tại Việt Nam vẫn tồn tại những điểm nghẽn:
Hơn 80% chuyên gia công nhận AI giúp gia tăng khả năng phát hiện rủi ro mạng ít nhất 25%.
Gần một nửa số tổ chức tại Việt Nam đã đưa các giải pháp bảo vệ có tích hợp AI vào hệ thống.
Gần 30% bắt đầu thử nghiệm các tác nhân AI (AI agent – các chương trình tự hành có thể đưa ra quyết định thay con người) trong luồng vận hành.
Dẫu vậy, khâu ứng dụng AI lại rơi vào mức thấp nhất ở hai giai đoạn: điều tra nguyên nhân và khắc phục hậu quả – vốn là những mắt xích tốn nhiều nhân lực nhất mà AI có thể san sẻ gánh nặng tức thì. Những e ngại liên quan đến nguy cơ lộ lọt dữ liệu, rào cản pháp lý cùng năng lực quản trị đang là rào chắn cản bước các đơn vị. Đáng chú ý, chỉ có 50% tổ chức tại Việt Nam tự tin có thể kịp thời nhận diện và ứng phó nếu chính hệ sinh thái AI của họ bị xâm hại.
Bí quyết tạo nên sự khác biệt của nhóm 9% dẫn đầu
Khoảng cách giữa nhóm 9% "Ứng phó Kiên cường" và phần còn lại không bắt nguồn từ ngân sách dồi dào để chạy đua mua sắm thiết bị, mà đến từ tư duy xây dựng bộ máy tinh gọn và thống nhất:
Hợp nhất tầm nhìn: 83% tổ chức trong nhóm kiên cường chia sẻ chung bộ công cụ và khả năng giám sát đồng bộ giữa các khối hạ tầng, mạng và an ninh thông tin, trong khi tỷ lệ này ở nhóm còn lại chỉ dừng ở mức 37%.
Kiểm soát chặt chẽ danh tính phi con người: 86% nhóm dẫn đầu áp dụng cơ chế giám sát nghiêm ngặt và nhất quán đối với các tác nhân AI cũng như danh tính phi con người (các tài khoản, quy trình dịch vụ máy móc tự vận hành mà không cần con người trực tiếp can thiệp).
Tự tin làm chủ công nghệ: 77% đơn vị hoàn toàn tự tin có thể đối phó nếu hệ thống AI bị tin tặc tấn công, và 25% khẳng định AI giúp nâng tốc độ phát hiện nguy cơ lên trên 100%.
Nhờ việc tháo gỡ điểm nghẽn vận hành và đồng bộ dữ liệu, 71% tổ chức thuộc nhóm kiên cường ghi nhận số lượng sự cố an ninh mạng giảm sút rõ rệt khi được rót ngân sách, gần như gấp đôi hiệu quả so với mức trung bình 39% của toàn thị trường. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy: đầu tư cho bảo mật chỉ thực sự đem lại hiệu quả bền vững khi đi kèm với một mô hình vận hành tinh gọn, có sự liên kết chặt chẽ giữa công nghệ, con người và mục tiêu của tổ chức.
Tham khảo: Vietnamnet
